જીવનકી ડોર બડી કમજોર.

જીવનકી ડોર બડી કમજોર.     પલ્લવી જીતેન્દ્ર મિસ્ત્રી.

અમદાવાદના આનંદનગર વિસ્તારમાં આવેલી અધતન ‘શેલ્બી’ હોસ્પિટલના ICU  વિભાગમાં બેડ પર સૂતેલા જેકિશનભાઈએ પ્રયત્નપૂર્વક આંખો ખોલી. પ્રથમ તો આંખો સામે અંધારું છવાયેલું લાગ્યું, પણ ધીરે ધીરે પાંપણો ખોલી તો દિમાગ પર પણ અંધારું છવાઈ ગયું હોય એમ લાગ્યું.

થોડીવાર માટે ‘પોતે ક્યાં છે ?’ એ યાદ કરવાનો પ્રયત્ન કર્યો, પરિણામ સ્વરૂપે માથામાં એક ભયંકર સણકો આવ્યો. એમણે પોતાનો જમણો હાથ ઉંચો કરી માથા સુધી લઇ જવાનો પ્રયત્ન કર્યો, પણ એમાં સફળતા ન મળી. હાથ પર જાણે કોઈએ મણબંધી વજન ખડકી દીધું હોય એવું લાગ્યું, મોમાંથી એક ઉન્હકારો નીકળી ગયો, એ આંખો મીંચી ગયા.

જેકિશનભાઈ કશું બોલવાનો પ્રયત્ન કરે તે પહેલાં એમના હાથ પર એક કોમળ અને વાત્સલ્યસભર હાથ મૂકાયો. એમણે ધીરેથી આંખો ખોલી, એક આકાર પહેલાં ઝાંખો અને પછી સ્પષ્ટ દેખાયો. એ એમની દીકરી પૂર્વી હતી. હવે મગજે કામ કરવાનું શરુ કર્યું. ‘પૂર્વી, તું વડોદરાથી અમદાવાદ ક્યારે આવી ?’ એમણે પૂછ્યું.

‘હું ક્યાં છું ? મારા હાથને, માથાને, દેહને શું થયું છે ? આખાય શરીરમાં આ  કળતર શાનું છે ?’ વહાલસોઈ દીકરીને જોતાં જ જેકિશનભાઈએ એકસામટા અનેક સવાલો પૂછી લીધા. પૂર્વી કંઈ જવાબ આપે તે પહેલાં જ ડયુટી પરની નર્સ જઈને ડોક્ટરને બોલાવી લાવી. ડોકટરે જેકિશનભાઈને તપાસીને દવા અને ઇન્જેક્શન આપ્યા. પૂર્વીની સામે જોઈને કહ્યું, ‘પેશન્ટને આરામની ખુબ જ જરૂર છે, એમને વધુ વાતો કરાવશો નહીં.’

કશું બોલવા ઈચ્છતા પપ્પાને પૂર્વીએ કહ્યું, ‘પપ્પા, અત્યારે તમે કશું બોલશો કે વિચારશો નહીં, તમારે આરામની ખાસ જરૂર છે.’ એટલું કહેતા પૂર્વીએ આંખોમાં ધસી આવેલા આંસુઓના ઘોડાપુરને, નીચલા હોઠ પર ઉપલો હોઠ દબાવીને માંડ માંડ ખાળ્યું.  પિતાનું ઓઢવાનું સરખું કર્યું અને દોઢ દિવસની બેભાન અવસ્થામાંથી માંડ માંડ બહાર આવેલા પિતાના કપાળે હેતભર્યો હાથ પસવાર્યો.

પણ એમ કોઈના કહેવાથી કશું નહિ વિચારવાના આદેશને અનુસરે, તો માણસનું મન અમથું  અમથું  તો ‘મર્કટ’ જેવું કહેવાય નહીં ને ?  જેકિશનભાઈએ આંખો બંધ કરી એ સાથે જ એમનું દિમાગ કામે લાગી ગયું. ‘પોતે અહીં હોસ્પિટલના બિછાને ક્યાંથી અને કેવી રીતે આવ્યા ?’ એ સવાલે એમના મગજનો કબજો લીધો.  દોઢ દિવસનું અંતર સ્મૃતિના સહારે વિતાવીને એ મનથી દીકરાના ઘરે પહોંચી ગયા. અને આખોય બનાવ કોઈ ‘ડોક્યુમેન્ટરી ફિલ્મ’ ના રીલની જેમ એમની બંધ આંખોમાંથી પસાર થવા લાગ્યો.

એ દિવસે બેંક હોલીડે હતો. આમ તો ‘મોક્ષદા એકાદશી’ હતી, પણ રજા હતી ‘મોહરમ’ની. મુસ્લિમ બિરાદરો માટે એ માતમ એટલે કે શોકનો દિવસ ગણાય, પણ કોને ખબર હતી કે એ દિવસ જેકીશનભાઈના કુટુંબ માટે પણ શોકનો દિવસ બની જશે ? બે દિવસ પહેલાં જ ઓફીસના કામ અંગે રાજકોટ આવેલો એમનો દીકરો એમને આગ્રહ કરીને અમદાવાદ થોડા દિવસ રહેવા માટે લઇ આવ્યો હતો.

વર્ષોથી રાજકોટ રહેતા જેકિશનભાઈ અને એમના પત્નીને અમદાવાદ કરતા રાજકોટમાં વધુ ગમતું. સરખે સરખી ઉમરના ગોઠીયાઓ સાંજે ચાલવાને બહાને બાગમાં ભેગા થતા. અને અલક મલકની વાતો પર કલાકો સુધી ગપાટા મારતા. એક ખુબ જ આત્મીયતાના સંબંધો સ્થપાઈ ચુક્યા હતા. અમદાવાદ પુત્રના ઘરે તેઓ પ્રસંગોપાત આવતા, પણ થોડા જ દિવસમાં રાજકોટ સાંભરી આવતું.

અમદાવાદ આવવાનું મુખ્ય આકર્ષણ રહેતું પૌત્રી પીન્કીનું. પીન્કી દાદાદાદીના હૈયાનો હાર હતી, તો આ બાજુ પીન્કીને પણ એમની એટલી જ માયા હતી. દાદાદાદી રાજકોટ હોય ત્યારે એલોકો અને પૌત્રીની કલાકો સુધી ફોન પર વાતો થતી. એમાં પીન્કીની એના મમ્મી-પપ્પા માટેની ફરિયાદ પણ આવી જતી. ‘હું અમદાવાદ આવીશ ત્યારે તારા મમ્મી-પપ્પાને લડીશ, હોં.’ એમ દાદા કહેતા ત્યારે પીન્કી હસી પડતી. એનું આ હાસ્ય એમના માટે પ્રાણવાયુ સમાન હતું.

જેકિશનભાઈને ધીરે ધીરે બધું યાદ આવી રહ્યું હતું.  એ રજાનો દિવસ હતો, પણ પોતાના જેવા રીટાયર્ડ માણસ માટે તો શું હોલીડે કે શું વર્કિંગ ડે - બધા દિવસો સરખા. અને આમ પણ ઘડપણમાં ઊંઘ ઓછી જ થઇ જતી હોય છે, એટલે મોક્ષદા એકાદશીને દિવસે પણ પોતે ટેવવશ ૬ વાગ્યે ઊઠી ગયા, ઈશ્વર સ્મરણ કર્યું અને બ્રશ કર્યું, એટલે પત્ની દીનાબેન ચા બનાવી લાવ્યા. બંનેએ ગેલેરીમાં હિંચકે બેસીને નિરાંતે ચા પીધી.

પછી પોતે નહાવા ગયા અને દીનાબેને પોતાના દુખતા પગે તેલમાલિશ કર્યું. નાહીને  તૈયાર થઈને બંને જણા મંદિર જઈને પાછા આવ્યા, ત્યાં સુધીમાં દીકરો મહેશ - પુત્રવધુ ચૈતાલી અને પૌત્રી પીન્કી બધા જાગી ગયા હતા. પીન્કી દોડીને દાદાજીના ખોળામાં  બેસી ગઈ અને એમને પૂછ્યું, ‘દાદાજી, આજે ભગવાનજીએ કેવા કલરનો ડ્રેસ પહેર્યો હતો ?’ દાદાજી જવાબ આપે તે પહેલા એણે ઉત્સાહથી કહ્યું, ‘દાદાજી, આજે હું મારી ફ્રેન્ડ હેતાના ઘરે જવાની છું, એના ડેડી અમને મુવી જોવા લઇ જવાના છે.’

‘અરે વાહ ! આજે તો મારી લાડકી દીકરી પિક્ચર જોવા જવાની’ કહીને એમણે પીન્કીને વહાલ કર્યું. ચૈતાલી પિન્કીને નવડાવવા લઇ ગઈ એટલે જેકિશનભાઈ ટીવી પર સમાચાર જોવા બેઠા. મહેશને એના કોઈ ફ્રેન્ડનો ફોન આવ્યો એટલે, ‘કલાકેકમાં આવું છું’ કહીને એ કાર લઈને બહાર ગયો. પિન્કીને તૈયાર કરીને પછી ચૈતાલી અને દીનાબેન સિઝનના ચોખા સાફ કરવામાં વ્યસ્ત થયા.

ત્યાંજ ઘરનો ફોન રણક્યો, જેકિશનભાઈએ ઉપાડ્યો તો હેતાના પપ્પા સુધીરભાઈનો ફોન હતો, એમણે ખબર અંતર પૂછીને પછી  કહ્યું, ‘મહેશને કહોને પિન્કીને ઘરે મૂકી જાય.’ ફોન મૂકીને જેકિશનભાઈએ ચૈતાલીને પૂછ્યું, ‘હું પિન્કીને રીક્ષામાં હેતાના ઘરે મૂકી આવું ?’ ચૈતાલીએ કહ્યું, ‘પપ્પાજી, આટલી સવારમાં અહીં રીક્ષા મળશે નહીં, કાયનેટીક પડ્યું છે, તમને ચલાવતા ફાવે તો એના પર પિન્કીને મૂકી આવો.’

જેકિશનભાઈ રાજકોટમાં પણ સ્કુટર પર બધે જતા જ હતા, એટલે એમણે ટીવી સ્વીચઓફ કર્યું,  અને સ્કુટરની ચાવી લીધી. પીન્કી તો ખુશીથી ઝૂમી ઉઠી, ‘હે.. આજે તો મને દાદાજી મૂકવા આવવાના અને તે પણ સ્કુટર પર.’  ‘બાય મમ્મી – બાય દાદી ‘ કહેતા પીન્કી હોંશભેર દાદાજીની આંગળી પકડી ઘરમાંથી બહાર નીકળી ત્યારે કોઈને પણ કલ્પના નહોતી કે આ એનું આખરી ‘બાય બાય’ હતું.

પિન્કીને કાયનેટીક પર પાછળ બેસાડીને સોસાયટીની બહાર નીકળીને જેકિશનભાઈ આનંદનગરના ટીવીએસ સર્કલના ચાર રસ્તા પાસેથી પસાર થતા હતા, ત્યારે જ પાછળથી માલ ભરેલા ટેમ્પોએ સ્કુટરને જોરદાર ટક્કર મારી. આ ધક્કાથી પાછળ બેઠેલી પીન્કીના દાદાજીની કમર ફરતે વીંટળાયેલા નાના હાથ છૂટી ગયા, એ સડક પર પછડાઈ અને એના નાજુક શરીર પરથી ટેમ્પાનું એક વ્હીલ ફરી ગયું.

એક કોમળ દર્દનાક ચીસથી આખું વાતાવરણ ગાજી ઉઠ્યું, અને ત્યાં લોહીનું ખાબોચિયું ભરાઈ ગયું. જેકિશનભાઈ પણ એક બાજુ પડ્યા, સડકની કિનારે પડેલ પથ્થર સાથે માથું પછડાયું અને તરત બેભાન થઇ ગયા. જેકીશન ભાઈને આ આખોય બનાવ યાદ આવ્યો અને તેઓ કમકમી ઉઠ્યા. ભાનમાં આવતા જ એમને પહેલો સવાલ એ થયો કે –‘હું ક્યાં  છું, મને આ શું થયું છે ?’ અને પછી તરત બીજો સવાલ થયો, ‘પીન્કીનું શું થયું ? એ ક્યાં છે ? એ કેમ છે ?’

આ સવાલો પૂર્વીને પૂછતી વેળા એ અત્યંત વિહ્વળ બની ગયા. અનેક શંકાકુશંકા થી મન ભરાઈ ગયું. પૂર્વી વિમાસણમાં પડી, પિતાની આવી ગંભીર હાલતમાં એમને પીન્કીના મોતના સમાચાર આપવા કે ન આપવા? ત્યાં જ નર્સ આવી અને ડોક્ટરની સૂચના મુજબ પેશન્ટને ઘેનનું ઇન્જેક્શન આપ્યું. જેકિશનભાઈ ગાઢ નિદ્રામાં સરી રહ્યા હતા, ત્યારે પૂર્વીના મનમાં એક જ વાત રમતી હતી, ‘કિસકો ખબર હૈ કહાં છૂટ જાયે, જીવનકી ડોર બડી કમજોર.’